Ryż bezglutenowy

Ryż bezglutenowy

Ryż jest naturalnie bezglutenowy, ale żeby osoby na diecie bezglutenowej miały pewność, że nie został zanieczyszczony i nie zawiera glutenu, powinny wybierać ryż bezglutenowy. Ryż jest jedną z głównych alternatyw dla pszenicy w diecie bezglutenowej. Ryż bezglutenowy jest oznakowany na opakowaniu znakiem przekreślonego kłosa.

Jak rozpoznać ryż bezglutenowy?

W sklepach ze zdrową żywnością można kupić wyroby producentów specjalistycznej żywności bezglutenowej. Ryż jest z natury bezglutenowy, jednak trzeba pamiętać o możliwej zawartości glutenu jako zanieczyszczenia podczas transportu czy pakowania produktu. Dlatego największą gwarancją, że kupowany ryż nie zawiera glutenu, jest czytanie etykiet i szukanie na nich znaku przekreślonego kłosa czy napisu "gluten free". Tak oznakowany ryż bezglutenowy można bezpiecznie spożywać na diecie bezglutenowej. Produkty bezglutenowe (w tym ryż) muszą przechodzić rygorystyczne kontrole, by zapewnić brak śladowych ilości glutenu.

Ryż bezglutenowy i produkty z ryżu

Gluten to białko obecne w zbożach, które u osób z celiakią wywołuje autoimmunologiczną reakcję jelit. Celiakia to autoimmunologiczna choroba jelit wymagająca ścisłej diety bezglutenowej. Dieta bezglutenowa to reżim żywieniowy eliminujący gluten, stosowany przy celiakii i nietolerancji glutenu. Ryż naturalnie nie zawiera glutenu, jednak bezglutenowy ryż powinien być oznakowany na opakowaniu znakiem przekreślonego kłosa. Przetworzony ryż bezglutenowy dostępny jest w postaci ziarna, otrąb, płatków ryżowych i mąki. Naturalny bezglutenowy ryż, czyli ryż brązowy bezglutenowy, ma nieco ostrzejszy smak niż ryż biały, polerowany. Brązowy bezglutenowy ryż należy gotować około 50 minut, a podczas gotowania w żadnym wypadku nie mieszać. Mieszanie uszkadza zewnętrzną osłonkę ziarna, wydobywa się wtedy skrobia, która się przypala.

Ryż w uprawach

Ryż plasuje się tuż po pszenicy na liście światowych upraw. Od strony botanicznej ryż nie należy do zbóż, a do traw i uprawia się go od 5 tysięcy lat. W wielu krajach biały ryż stanowi podstawowy pokarm. Na świecie znanych jest kilka tysięcy odmian ryżu różniących się m.in. kształtem, barwą i wielkością ziaren. Najprostszy podział ryżu to na ryż biały łuskany i ryż brązowy, czyli pełnoziarnisty. Postacią pośrednią pomiędzy ryżem białym a niełuskanym jest ryż typu paraboiled. Powstaje w ten sposób, że ziarna nawilża się parą wodną pod bardzo wysokim ciśnieniem. Dzięki temu najcenniejsze składniki z okrywy ziarna przechodzą do wnętrza ziarna, a ryż po ugotowaniu jest puszysty i sypki.

Rodzaje ryżu

Pod względem kształtu wyróżnia się ryż okrągły o krótkich ziarnach i ryż długi, np. ryż jaśminowy czy ryż basmati. Ziarna okrągłego ryżu są najmniejsze, najbardziej okrągłe i najtwardsze spośród wszystkich odmian. Pod względem wartości odżywczych wyróżnia się okrągły ryż słodki makrobiotyczny. Ryż o długich ziarnach to najmniej kleista odmiana ryżu – podczas gotowania zachowuje sypką konsystencję. Ryż basmati jest aromatyczny o lekko orzechowym smaku. Ryż jaśminowy należy do jednej z odmian popularnych w Tajlandii. Pod względem koloru wyróżnia się ryż biały, ryż czarny, ryż brązowy i ryż czerwony. Typowy ryż włoski to odmiana arborio. Dziki ryż to trawa spokrewniona z owsem i nie jest gatunkiem ryżu. Jego zbiory są bardzo pracochłonne, z czego wynika jego wysoka cena.

Aromatyczne smaki odmian ryżu

W zależności od pochodzenia, kształtu i koloru ryż bezglutenowy ma różny smak. Ryż basmati jest jednym z najszlachetniejszych odmian ryżu o długich ziarnach. Wywodzi się z Indii i Pakistanu. Ryż basmati jest bardzo aromatyczny i ma delikatny smak. Ryż basmati może być długo przechowywany i mówi się, że z czasem nabiera jeszcze więcej walorów smakowych. Ryżem aromatycznym jest też ryż jaśminowy. Jest ceniony za wyjątkowy smak i aromat. Ryż jaśminowy pochodzi z północnych rejonów Tajlandii.

Ryż bezglutenowy wartości odżywcze

Większą wartość odżywczą od ryżu białego ma ryż brązowy bezglutenowy. W procesie produkcji białego ryżu ziarna są obłuszczone i polerowane kosztem utraty właściwości odżywczych. W procesie łuszczenia w specjalnych młynach walcowych pozbawia się ziarniaki okrywy, a co za tym idzie, cennego zarodka wraz z warstwą zasobną w witaminę B1. Ryż dostarcza węglowodanów, błonnika, minerałów (potas, fosfor) i witamin z grupy B. Ryż brązowy bezglutenowy to cenne źródło potasu, fosforu, witamin z grupy B i oczywiście węglowodanów. Ryż brązowy bezglutenowy ma niski indeks glikemiczny. Charakteryzuje się małą zawartością tłuszczu i jest produktem lekkostrawnym. Dlatego ryż brązowy bezglutenowy jest cennym produktem w diecie bezglutenowej. Węglowodany z ryżu to ważne źródło energii dla organizmu a spożywanie ryżu bezglutenowego wspiera zdrowie jelit u osób wrażliwych na gluten.

Ryż bezglutenowy w kuchni

Ryż bezglutenowy dodaje się do potraw w postaci całych ziaren. Zazwyczaj na jedną część ryżu daje się dwie części wody. Z ryżu białego można przygotować kleik i wtedy daje się kilkukrotnie więcej wody. Do risotto czy pilawu ryż wstępnie przysmaża się na tłuszczu. Ryż brązowy bezglutenowy gotuje się dłużej niż ryż biały i można ryż brązowy bezglutenowy namoczyć przed gotowaniem. Ryż bezglutenowy można podawać z mięsem, warzywami i sosami, tworząc zróżnicowane dania. Ryż bezglutenowy można dodawać do zup, jako nadzienie do warzyw, zawijać w liście kapusty. Ryż bezglutenowy może być także bazą do deserów, puddingów czy tart na słodko.

Ryż bezglutenowy na słodko

Bezglutenowy ryż można zapiec z jabłkami i powstanie szybko pyszne danie. W tym celu biały ryż gotuje się na mleku, napoju roślinnym lub wodzie, aż będzie miękki, czyli około 20 minut. W tym czasie na maśle praży się jabłka, starte wcześniej na dużych oczkach. Do jabłek można dodać cukier do smaku i sok z cytryny. Gdy jabłka będą miękkie, dodaje się cynamon. Ryż przekładany warstwami z jabłkami (dolna i górna warstwa to powinien być ryż), zapieka się w piekarniku przez 20 minut. Takie szybkie bezglutenowe danie można podać z bitą śmietaną lub jogurtem naturalnym.